Overleven: 7 misvattingen die je fataal kunnen worden.

Bushcraft en survival zijn omgeven door mythes. Vaardigheden die van generatie op generatie worden doorgegeven en populair zijn gemaakt door films, series en reality-tv-programma's. Reflexen die logisch, intuïtief en bijna vanzelfsprekend lijken. Het probleem: sommige ervan zijn niet alleen nutteloos, maar ronduit gevaarlijk. Hier zijn zeven misvattingen die je voorgoed uit je mentale survival-gereedschapskist moet bannen.

1. Het gif uit een slangenbeet zuigen

Het is het klassieke beeld: de held snijdt de wond open en zuigt het gif eruit met zijn mond. Maar weet je wat? Het werkt niet.

Het gif dringt binnen enkele seconden door in de weefsels en verspreidt zich via het lymfestelsel voordat je ook maar de tijd hebt om te reageren. Door te zuigen verwijder je slechts een klein deel. Erger nog: de mond is een broeinest van bacteriën. Door te zuigen breng je bacteriën in een open wond, waardoor het risico op infectie toeneemt, en als je zelfs maar een klein wondje in je mond hebt, stel je je eigen lichaam bloot aan het gif.
Wat moet er gebeuren? Immobiliseer het ledemaat, blijf kalm (een hoge hartslag versnelt de verspreiding van het bloed) en breng het slachtoffer zo snel mogelijk naar een medische instelling.

2. Je eigen urine drinken om te overleven

Dit advies, populair geworden door bekende survivalprogramma's, lijkt voor de hand liggend: je raakt uitgedroogd, je hebt water in je lichaam, je hergebruikt het. En toch is het een vergissing.

Urine bevat precies de afvalstoffen die je nieren hebben uitgefilterd: ureum, zout en gifstoffen. Door deze stoffen opnieuw in te nemen, belast je je nieren, die al overbelast zijn, extra, verhoog je de zoutconcentratie in je lichaam en versnel je uitdroging. Urine kan gebruikt worden om de huid te bevochtigen bij een lichte brandwond, maar je moet het nooit drinken.

3. Sneeuw eten om gehydrateerd te blijven

In de winter, omringd door een witte deken, lijkt het idee logisch: overal water, gratis, beschikbaar en draagbaar. Maar wat een slecht idee.

Het inslikken van sneeuw dwingt je lichaam energie te verbruiken om de sneeuw te verwarmen en te smelten, waardoor je lichaamstemperatuur daalt. In een overlevingssituatie in de winter is onderkoeling dodelijker dan uitdroging. De juiste methode: smelt de sneeuw in je kookpan op je fornuis of tegen je lichaam voordat je hem opeet.

4. Plassen op een kwallenbeet

Dit gebaar, beroemd geworden door een Amerikaanse tv-serie, is diep verankerd in de populaire cultuur. Urine kan echter netelcellen (de netelcellen) die nog op de huid aanwezig zijn activeren en de pijn aanzienlijk verergeren.

Wat te doen: Spoel grondig af met zeewater (nooit zoet water, want dat zorgt ervoor dat de cellen openbarsten en er meer gif vrijkomt), verwijder de tentakels met een plat voorwerp zonder ze met blote handen aan te raken en breng vervolgens koude kompressen aan. Zorg dat je altijd een zoutoplossing in je EHBO-doos hebt.

5. Mos groeit altijd in het noorden

Deze navigatiemythe wordt als absolute waarheid onderwezen. Maar in werkelijkheid groeit mos waar vocht en schaduw zijn. Dus niet per se in het noorden.

In dichte bossen, zoals die in de Ardennen, de Vogezen of het Juragebergte, met hun gevarieerde terrein en overvloedige vegetatie, kan mos in alle richtingen groeien. Alleen op dit oriëntatiepunt vertrouwen kan gevaarlijk zijn. Een kompas weegt 20 gram. Draag er een bij je.

6. Volg de dieren om drinkwater te vinden.

De redenering lijkt logisch: dieren hebben water nodig, hun sporen leiden naar een bron. Gedeeltelijk waar voor het lokaliseren van water, maar volstrekt onjuist voor de garantie dat het drinkbaar is.

Wilde dieren drinken uit waterbronnen die besmet zijn met bacteriën, parasieten (giardia, leptospirose) of landbouwverontreiniging. Iets wat je niet kunt doen zonder in het ziekenhuis te belanden. Het vinden van een waterbron aan de hand van dierensporen is erg handig... tenminste als je niet van plan bent het water te filteren of te zuiveren. Elke waterbron in de natuur zou behandeld moeten worden.

7. Doen alsof je dood bent als je oog in oog staat met een beer

Dit advies wordt nog steeds veelvuldig verspreid. Het is echter slechts van toepassing in één specifiek geval: de bruine beer in een verdedigingsaanval (wanneer hij zijn jongen beschermt of is verrast).

Wanneer je oog in oog staat met een zwarte beer, of tijdens een aanval (de beer heeft je gevolgd en komt langzaam en doelbewust dichterbij), is doen alsof je dood bent een fatale fout. De algemene regel is: loop langzaam achteruit zonder je om te draaien, spreek met een kalme en vastberaden stem en vlucht nooit. Als een aanval onvermijdelijk is, verdedig jezelf dan actief met je snuit en ogen. In Europa komen ontmoetingen met beren het meest voor in de Pyreneeën en de Alpen: controleer altijd de lokale omstandigheden voordat je gaat kamperen in een gebied waar beren voorkomen.

Wat deze zeven mythen gemeen hebben

Ze zijn intuïtief. Ze lijken logisch in het heetst van de moment, onder stress, wanneer de hersenen op zoek zijn naar een snelle oplossing. Juist daarom zijn ze gevaarlijk: ze kortsluiten kritisch denken wanneer dat het hardst nodig is. Bij WildTactic rusten we natuurliefhebbers en mensen die voorbereid zijn uit, maar we werken ook aan het opbouwen van een solide basiskennis, niet gebaseerd op mythes. Want in een kritieke situatie kan het verschil tussen een goede en een slechte beslissing afhangen van kwalitatieve kennis... en gemeten worden in minuten. Soms zelfs seconden.